Multimedia Art Productions

IN ALLE PROCESSEN HEEFT LOUIS DULCKEN MET VASTE REGELMAAT ONDER DIT SCHILDERIJ GESTAAN

YOUTUBE - VIDEO COMPLEET

Het kleine Hasselt in Overijssel heeft een rijke historie als vestingstad met veel privileges waaronder een eigen rechtspraak. Opmerkelijk is dat in 1762 op het marktplein bij het stadhuis nog een doodstraf voltrokken wordt. Een man die beschuldigd wordt van dood door schuld wordt ten overstaan van de toegestroomde burgers met een zwaard onthoofd.

Het gezin Dulcken gaat in Hasselt wonen op de hoek van de Nieuwstraat en de Regenboogsteeg. In Hasselt gaat Louis aan het werk als orgel- en klavecimbelbouwer. In het pand aan de Nieuwstraat heeft hij een atelier en werkplaats ingericht. Net als bij zijn vader stapelen de schulden zich op die we kunnen lezen in de verschillende processen.


In de loop van 1771 / 1772 stapelen de problemen voor Louis zich op, maar bij een groot gedeelte van de inwoners staat hij goed bekend. Om invloed binnen de magistraat te verkrijgen schrijft hij, voorafgaande aan de burgemeestersverkiezing van 1772, een request aan prins Willem V. In het request staat dat hij vanwege zijn prestaties en goed gedrag verdient om burgemeester te worden. Het document wordt ondertekend door leden van de invloedrijke schippersgilde en andere vooraanstaande burgers . De Magistraat reageert daar woedend op en na verhoor wordt hij op 7 jan 1772 voor twee weken ‘onder de trap’ gevangen gezet. Het request wordt afgewezen . Hij vraagt bij het kerkbestuur het lidmaatschap van de Gereformeerde Kerk aan, maar ook dat wordt afgewezen . De processen tegen hem en door hem slepen zich voort ook al omdat Louis steeds vaker en langer buiten de stad is . Hij richt zich meer en meer op de Zuidelijke Nederlanden.

Terug naar Antwerpen

Op 18 augustus 1772 vraag hij bij de Magistraat een verklaring van goed gedrag aan, waarna hij zich in het najaar van 1772 in Antwerpen vestigt . Zijn oudste zoon Johannes Lodewijk (Louis jr.) gaat met hem mee. Zijn vrouw, moeder en andere kinderen blijven in Hasselt. De werkplaats in Hasselt ligt stil en zijn drie knechten Johan Gerlach Lauch (al 10 jaar in dienst), Johann Lodewijk Reusch (al 6 jaar in dienst) en Johann Jacob Schnell (al zes jaar in opleiding) leggen op 16 april beslag op enkele klavecimbels vanwege achterstallig loon. Ondanks dit achterstallig loon gaan Reusch en Schnell mee naar Antwerpen en blijven daar voor hun meester werken. Op 10 september 1773 prijst hij zich in de Gazette aan als: “Jean Louis Dulcken, (oudste zoon van den overledene Daniël Dulcken), meester orgel- en klavecimbelmaker, tegenwoordig te Antwerpen, met intentie om aldaer mettertijd daar te komen woonen,” .
Dulcken heeft in Hasselt geëxperimenteerd met de bouw van de pianoforte en legt zich vanaf 1774 in Antwerpen daarop toe. In de Gazette van 6 juli 1775 vermeldt hij: ”dat by alhier heeft doen brengen twee Clavecin-Bellen, te weten een Steirt-Stuk en een Forte piano van zyn werk, zynde eene nieuwe Uytvindinge, dewyl men ongemerkt en zonder in commoditeyt den thoon van de zelve kan diminueëren en casseeren,” Daarmee is hij een van de mede-uitvinders van de pianoforte en zet hij een belangrijke stap in de verdere ontwikkeling naar de piano.

In Antwerpen dient hij 1 maart 1774 bij het stadsbestuur een verzoek in om in het bezit gesteld te worden van dezelfde rechten als zijn vader had, namelijk het zonder kosten kunnen exporteren van zijn klavecimbels. Het stadsbestuur wijst dat om verschillende redenen af. Hij wordt lid van de Gereformeerde Kerk, de Olijfberg, waar zijn vader ooit ouderling was. Hierdoor ontstaat er ruzie tussen hem en ds. Diepelius. Om Louis Dulcken zwart te kunnen maken vraagt de predikant, in het nauw gedreven door beschuldigingen aan zijn adres, aan de Magistraat van Hasselt naar Louis’ gedrag in die stad.

Op 7 mei 1776 vindt er in het Raadhuis van Hasselt een belangrijke vergadering van Schepenen en Raden plaats. Op deze vergadering vindt de ’eindafrekening” plaats van twee belangrijke processen waar Dulcken in verwikkeld was. Dulcken wordt in beide processen in het gelijk gesteld. Hiermee neemt de familie definitief afscheid van Hasselt. Hun huis en werkplaats wordt op een veiling verkocht. Op 3 november 1776 zijn Dulcken en zijn vrouw in Amsterdam waar ze een kopie van hun huwelijksakte in de kerk in Sloterdijk ophalen. Een bewijsstuk om als gezin een nieuw leven te kunnen beginnen in Antwerpen. Op 13 maart 1777 is hij in Gent waar hij een klavecimbel verkoopt die zijn vader in 1740 in Antwerpen heeft gemaakt.

Vader Louis is een goede leermeester voor zijn oudste zoon. Waarschijnlijk waren de Dulckens, vader en zoon in Antwerpen zeer succesvol. Zelfs zo succesvol dat dit wordt opgemerkt door Karl Theodor von der Pfalz, de keurvorst van Beieren. Hij vraagt Johannes Lodewijk jr. om in 1779 mee te gaan naar München waar hij assistent van Johann Peter Milchmeyer wordt. Hij is dan pas 18 jaar. Zo jong en dan al erkend als geniale klavecimbelbouwer. Twee jaar later wordt hij ‘Stadsklavierbouwer’.

Louis en Catharina blijven niet in Antwerpen wonen. Waarschijnlijk vestigt hij zich eind 1777 in Parijs. Johann Jacob Schnell gaat mee naar Parijs en ontwikkelt zich tot een spraakmakend instrumentenbouwer. Louis wordt op 17 febr.1780 ingeschreven als lid van de Corporation of Tabletiers, en woont in 1783 in de Rue Vieille du Temple en vanaf 1788 in de Rue Mauconseil & Rue de Mesnilmontant, au réservoir (Paris). Hij houdt zich bezig met het maken en verkopen van clavecimbels. Zijn laatste levensteken betreft de registratie in 1791 op het adres Quai de Gesver. Waarschijnlijk is hij in Parijs overleden en begraven. Het idee dat hij naar München is verhuisd, is onjuist en komt voort uit persoonsverwisseling met zijn zoon die daar al sinds 1779 woont en werkt.

Informatie uit de huwelijksacte d.d. 27 December 1799 te München van zijn zoon Johannes Lodewijk II te München:

Ludovicus Dülken churf[ürstlicher] Hof-Instrumen[ten]macher, acatholicus, des Ludovicus Dülken k[öniglich] französischen Instrumenten machers, dann Anna dessen Eheweib beiden seelig, ehlicher Sohn

Dat zou betekenen dat Johannes Lodewijk koninklijk instrumentenbouwer was onder de regeerperiode van Koning Louis XVI. ( Marie Antoinette speelde clavecimbel & fortepiano)

Suite du 14 fructidor l’an trois 
aujourd'hui est comparu Louis Dulken 
facteur de clavesin [demt = demeurant?] rue 
Martin et du figuier N°32 lequel a dit 
qu'il [se rend] caution de la [citoyenne] Dulken son 
épouse envers le [citoyen] Bouvet [pour la somme] de 
cinq mille neuf cens quatre livres portée [au jugement?] 
du 2 [du présent?] et a signé 
Louis Dulcken 


 transcriptie Richard Etiévant
English translation: 

Continuation of the 14th Fructidor, Year III Today appeared Louis Dulken, harpsichord maker, residing at No. 32, rue Martin et du Figuier, who stated that he stands surety for Citizen Dulken, his wife, toward Citizen Bouvet for the sum of five thousand nine hundred and four livres, as set forth in the judgment of the 2nd of the current [month], and has signed: Louis Dulcken 

Vervolg op 14 fructidor, jaar III Vandaag verscheen Louis Dulken, klavecimbelbouwer, woonachtig op nr. 32, rue Martin et du Figuier, die verklaarde dat hij zich borg stelt voor burger Dulken, zijn echtgenote, jegens burger Bouvet voor een bedrag van vijfduizend negenhonderdvier livres, zoals vastgelegd in het vonnis van 2 van de lopende [maand], en heeft ondertekend: Louis Dulcken

The date 14 Fructidor Year III in the French Republican Calendar corresponds exactly to Monday, August 31, 1795. 

rue du Figuier

Huwelijk 27 December 1799 Jan Lodewijk (Louis)Dülken x Sophia Lebrun

R.K. huwelijk München (Archive des Erzbistums München und Freising, Seelsorgeeinheiten, Pfarreien und Kirchenstiftungen, CB301, München-Zu Unserer Lieben Frau 1561-1937, Pfarramtsverwaltung, M9313, Trauungen 1798-1806, Bild 35,

"Nomina Sponsoru[m]              Dies      Mensis Decembris An[n]o 1799
     Dülken, seu                           27.      Ludovicus Dülken churf[ürstlicher] Hof-Instrumen[ten]
     Dälken                                              macher, acatholicus, des Ludovicus
      dessen                                             Dülken k[öniglich] französischen Instrumenten
     Revalidation                                      machers, dann Anna dessen Eheweib
          m[a]t[ri]m[on]ii ____                     beiden seelig, ehlicher Sohn, mit
                                                               Sophia Lebrun, des Ludovicus
           x                                                  Lebrun churf[ürstlichen] Hofmusikus, dann
     Lebrun                                               Francisca dessen Eheweib seelig, ehelichen
                                                               Tochter. Testes: Theobald Marschand
                                                               churf[ürstlicher] Theater-Director, Franz
                                                               Danzi c[h]u[r]f[ürs]t[licher] Kapelmeister, tempore
                                                               vetito cum dispensatione denuntiationu[m]".

Transcriptie

[30verso?]
Notae
ad nuptias has Dülkanas
ex mandato celsissimi ordinis renovandas
quia antea Augusta Vindelicorum coram
Evangelico Pastore contractas, sunto.

[31recto?]
§ 1
Ludovicus, civis jam Monacensis, ob coëmptas
aedes sibi, homo*1 acatholicus suam magistra=
tui nostrati dissimmulaverat religionem, quia
neutiquam ab eodem senatu idcirco interogatus.

Mox discessit Augustam ad Pastorem Lu=
theranum (nescius Iurium Bavariae, semper
catholicae et immaculatae ab omni haeresi) atque
ibidem putatitio junctus matrimonio est.

Hanc copulam nullam ab initio, et irritam
omnino jussit more catholico renovare Dominus ordinis?*2
et quidem pro hoc casu solo, ob idoneas ratio=
nes v.g. (=verbi gratia) ob inscitiam contrahentium, ob
bonum prolis pp? et quidem sede pontificia
nunc vacante pp?

§ 2
Ad acta Parochialia, sub conubio Parochialia
in extenso jacent coetera omnia, una=
cum reversalibus Ludovici Dülken pro
se, proque posteritate sua.

§ 3
ad finem et calcem huius libri adnecto copiam
horum reversalium, ad perpetuam huius
casus memoriam, et informationem.

Sigilla mea ex officio meo
parochi etc.
sunt ad calcem libri huius

anno hoc copulati sunt 96.

In de marge [31r]
Can. Theol'g aul'ae
cons: frising. actae: ? = Freising?
Rav. de Scheser…?
Parochus scripsi
ad Iussum et Man=
datum celsissimi et Re=
verendissimi?*3 Ordinis

Ik, … , pastoor (Parochus), heb dit geschreven op bevel en verordening van de verheven en eerbiedwaardige (klooster)orde.

Vertaling

Opmerkingen
bij dit huwelijk van Dülken
dat op bevel van de verheven (klooster)orde herhaald / vernieuwd moest worden
omdat het eerder in Augsburg ten overstaan van
een Evangelische prediker gesloten was, …?*4

27 december 1799

§ 1
Louis, reeds een inwoner van München,*5 had, toen hij een huis ging kopen, als niet-katholiek, zijn geloof voor onze ambtenaar verborgen gehouden, omdat het bestuur hem hier ook niet naar gevraagd had.

Kort daarop vertrok hij naar een Lutherse prediker in Augsburg (onwetend van de wetten in Beieren, waar men altijd katholiek is geweest en onaangeroerd door enige vorm van ketterij) en daar dacht hij getrouwd te zijn.*6

De ordemeester? heeft verordend dat deze verbintenis, die vanaf het begin nietig en geheel en al ongeldig was, in dit uitzonderlijke geval, op de katholieke manier herhaald / vernieuwd moest worden, vanwege geschikte redenen, bijv. vanwege de onwetendheid van de betrokkenen, vanwege het welzijn van de kinderen (en omdat er momenteel geen paus is).*7

§ 2
Aangaande de Acta Parochialia (=Handelingen van de parochie), alle overige Parochialia zijn, samen met de repliek van Louis Dülken ten bate van hem en zijn kinderen, in hun volledigheid te vinden (in extenso iacent) onder het kopje huwelijk (sub conubio).

§ 3
Tenslotte en ten einde van dit boek voeg ik deze vele replieken toe, ter eeuwige herinnering aan deze zaak, en ter lering.

Mijn zegels overeenkomstig mijn ambt als pastoor etc. (parochus) zijn achterin dit boek te vinden.

Dit jaar zijn er 96 [mensen] getrouwd.

*1-ho’o = homo?
*2-Dominus ordinis? Het gaat om de hoogste functie binnen een bepaalde religieuze groep. Ik vertaal het maar letterlijk met ‘ordemeester’. De religieuze orde komt vaker ter sprake.
*3-reverendissimi’ is het eerste waar ik aan denk, maar of dat er staat weet ik niet zeker.
*4-sunto?
*5-Monacum, -ch(i)um = München, St., Bayern (Graesse, Orbis Latinus).
*6-Augusta [Vindelicorum] = Augsburg (Pinkster, Woordenboek Latijn-Nederlands).
*7-Augusta [Vindelicorum] = Augsburg (Pinkster, Woordenboek Latijn-Nederlands).
*8’-sedisvacatie’ van 29 augustus 1799-14 maart 1800, paus gevangengezet door Napoleon en in gevangenschap gestorven.

Transcriptie - Dr Verena Demoed

Sophia Lebrun, wettige dochter van Ludwig Lebrun, keurvorstelijk hofmusicus, en diens echtgenote Francisca, zaliger gedachtenis.
Getuigen: Theobald Marschand, keurvorstelijk theaterdirecteur; Franz Danzic, keurvorstelijk kapelmeester.
“Tempore vetito cum dispensatione denuntiationum” = in de gesloten (Advents)tijd, met dispensatie van de huwelijksafkondigingen.

• Revalidatio matrimonii = kerkelijke bevestiging van een reeds bestaand, maar canoniek onregelmatig of ongeldig gesloten huwelijk, of een huwelijk tussen partijen van ongelijke religie (acatholicus!).

• Tempore vetito verwijst hier vrijwel zeker naar de Advents- of vastentijd, waarin normaal niet getrouwd mocht worden zonder dispensatie.

• De aanwezigheid van hoge hofmusici als getuigen past bij beide families (Dülken-instrumentmakers, Lebrun-muzikanten).

Brief 16 meij 1774 Johannes Lodewijk Dulcken

VIDEO DEEL I - Bach Goldberg Var. 30. a 1 Clav. (Cees-Willem van Vliet - Bätz orgel Amersfoort)

ONDERTROUW TE AMSTERDAM

Johan Lodewijk Dulcken (Louis Sr) van Mastrigt gaat op 7 may 1756 in ondertrouw te Amsterdam met Catrina Koning. Syn vader Daniel Dulken, te Antwerpen heeft consent goet ingebragt. Acte verleent den 23 May 1756 om te Sloterdijk te trouwen.

CATTHUYSERS STRAAT - WEDUWEHOFJE AMSTERDAM

Amsterdamsche courant: LOUIS DULCKEN, Mr. Orgel- en Clavecimbaal-maaker, woonende bezyden het Catthuysers kerkhof t’Amsterdam, presenteerd uit de hand te koop een magnificq Clavecimbaal, zynde een Staartstuk; het geen alle dagen (uitgenomen Sondags) te zien is, ‘s morgens van 9 tot 1, en ’s namiddags van 3 tot 8 uuren. NB. Alhoewel ‘er gezegt word dat zyn welbekend Koninglyk Cabinet-Orgel zoude verkogt weezen, zo adverteerd men mits dezen, dat het zelve nog te koop is.

De huizen naast het Weduwehofje Kathuysers Straat staan er nog steeds. De “vier seizoenen” gebouwd in 1731.

VIDEO DEEL II HASSELT - (1762-1776)
HUIS VAN DULCKEN AAN DE NIEUWSTRAAT TE HASSELT
Catharina Koning speelt de sonate opus 2 - deel I, gecomponeerd door Francesca Lebrun in de witten kamer. (Paula Bär-Giese sopraan, kleding Lydia Vroegindeweij)

HET OUDE RAADHUIS (REGTHUYS) TE HASSELT OVERIJSSEL

THEMA HAAT OFTE, WEDERWRAAK
VIDEO REGHTHUYS HASSELT
In dit gedeelte van de video is het decor de rechtszaal van het Oude Raadhuis voor de Aria Oh mia cor uit ALCINA van Händel.

Alcina - Paula Bär-Giese - sopraan Cees-Willem van Vliet - clavecimbel Magistraat - Henk Poelarends

Het leven van Nicolaes van Galen van HASSELT (Overijssel)

VIDEO DEEL III
NICOLAES VAN GALEN - JOHANNES VERMEER VAN HASSELT - INFO NICOLAES VAN GALEN
Hans Meijer - luit
IN ALLE PROCESSEN HEEFT LOUIS DULCKEN DUS MET VASTE REGELMAAT ONDER DIT SCHILDERIJ GESTAAN

De Rechtspleging van Willem de Goede (190 x 213 cm) Gesigneerd door N v Galen en gedateerd 1657 vanaf 1657 tot heden OUDE RAADHUIS HASSELT
Het doek is gesigneerd door de in Hasselt wonende N. van Galen. Zoon van Juriaen van Galen en de 'adellijke' Rijkien van Ittersum. Zij was de dochter van de licentmeester en later Hasselter burgemeester Hendrik van Ittersum en Carsien Claesen. In 1605 was zij met Jurrien getrouwd. Nicolaes van Galen zelf huwde in 1649 met de in Amersfoort geboren Johanna Ferreris. De in 1639 geboren zoon van haar oudere broer mr. Bernard Ferreris, Dirck, was eveneens schilder. Van Galen, die inmiddels 2 kinderen had gekregen, Rijckjen (1650)en Theodoor (1652), verbleef in 1652 in Kampen waar hij contact had met de Amsterdamse kunsthandelaar Jacob Ritsma. In genoemd jaar eiste de schilder Claes van Galen in een brief van deze Ritsma de afdracht van het bedrag dat hij ontvangen had voor twee aan hem ter hand gestelde schilderijen. Nicolaes van Galen voegde aan het schilderij F. [ fecit (= maakte)] toe.

Het leven van Nicolaes van Galen van HASSELT (Overijssel)